PN - Chọn ngành như thế nào? Cơ hội việc làm của các ngành nghề ra sao? Đầu tư cho con ôn luyện vào thời điểm nào là hợp lý? là ba vấn đề được các bậc PH hết sức quan tâm tại buổi tư vấn mang tính hướng nghiệp dành cho phụ huynh (PH) do Báo Tuổi Trẻ TP.HCM tổ chức vào chiều 8/1/2011 đã thu hút đông đảo người tham dự.

Chọn ngành nghề: theo bố mẹ hay theo con?

* Con tôi rất thích ngành công nghệ thông tin (CNTT), nhưng điểm trúng tuyển vào ngành này rất cao. Tôi lo cháu sẽ không đậu.

TS Lê Thị Thanh Mai - Phó ban Đào tạo ĐH và sau ĐH, ĐHQG TP.HCM: Không chỉ ngành CNTT mà hầu hết các ngành nghề, hiện nay đều được đào tạo ở các trình độ từ thấp đến cao, từ trung cấp đến CĐ, ĐH. Riêng ngành CNTT hiện có tới 109 trường ĐH có đào tạo, điểm chuẩn vào từng trường không giống nhau, có thể từ 18 điểm - 20 điểm, nhưng cũng có trường điểm chuẩn chỉ khoảng 14 - 15. Vả lại, đường vào ĐH bây giờ rất rộng mở. Nếu không khả năng vào thẳng ĐH thì có thể đi bằng đường vòng: vào trung cấp hoặc CĐ rồi tiếp tục lên ĐH.

* Tôi thích con theo học ngành này nhưng cháu lại nhất quyết học ngành khác. Tôi phải làm sao?

TS Tâm lý Đinh Phương Duy: Đã đi thi thì hãy nghĩ đến đậu, còn chọn nghề thì điều quan trọng là phải thích. Nhưng tuyệt đối không được “thích” theo bạn bè. Khả năng thi đậu cũng cần phải cân nhắc. Nếu đã cố gắng hết sức mà cảm thấy khó đậu được thì sang năm sau hay năm sau nữa cũng khó có hy vọng. Trong trường hợp này phải cần tính đến những con đường khác để đạt kết quả cao hơn, có thể là đi đường vòng.

Phụ huynh đang lắng nghe và ghi chép những lời tư vấn

Nhiều bậc PH thường muốn (thậm chí là ép buộc) con theo học ngành mình thích, và cho rằng như thế mới danh giá. Nhưng như vậy là chủ quan và chưa hiểu con mình về tính cách, sở thích và khả năng, năng khiếu; là chọn nghề cho mình chứ không phải chọn nghề cho con. PH có thể cho phép con được trao đổi, tranh luận với mình về việc chọn ngành nghề theo hướng đặt ra tất cả những khả năng: Nếu chọn ngành nghề theo sở thích của con thì sau khi ra trường sẽ như thế nào? Chọn ngành nghề theo ý bố mẹ thì sẽ ra sao?

* Sinh viên (SV) tốt nghiệp ĐH nhưng khi đi làm, các doanh nghiệp vẫn phải đào tạo lại. Có cách nào để tránh tình trạng này?

TS Tâm lý Đinh Phương Duy: Sở dĩ tình trạng này khá phổ biến là vì bên cạnh những khiếm khuyết của quá trình đào tạo tại các trường thì bản thân người học thường không chú ý trau dồi kiến thức, nghiệp vụ chuyên môn trong quá trình học tập. SV cần bỏ ngay tâm lý “có vào là có ra” và hãy đầu tư để học thật giỏi ngay từ năm thứ nhất. Không chỉ giỏi chuyên môn sách vở mà còn phải tự trang bị cho mình những kiến thức “mềm” như khả năng giao tiếp, thuyết phục, giỏi ngoại ngữ và vi tính. Đừng bao giờ nghĩ rằng chỉ có SV ngành CNTT mới giỏi vi tính, hay SV ngành tiếng Anh mới giỏi tiếng Anh!

Học luyện thi lúc nào thì vừa?

* Con tôi đang học lớp 12, học lực trung bình khá, lâu nay không học thêm, bây giờ đầu tư cho luyện thi ĐH còn kịp không? Cháu thứ hai học lớp 6, nên đầu tư cho ôn thi ĐH vào thời điểm nào là hợp lý?

TS Nguyễn Kim Quang - Trưởng phòng Đào tạo Trường ĐH Khoa học tự nhiên: Hầu hết học sinh trung học phổ thông từ nhiều năm đều học thêm một vài môn, đặc biệt là những môn học được chọn trong các kỳ thi tốt nghiệp phổ thông và tuyển sinh ĐH. Cháu không học thêm, nhưng xếp loại trung bình khá cũng là đáng khích lệ. Đề thi tốt nghiệp phổ thông và tuyển sinh ĐH được ra trong phạm vi chương trình học phổ thông, chủ yếu lớp 12. Hơn nữa, chỉ tiêu tuyển sinh ĐH, CĐ khá cao và mỗi năm một tăng. Do đó, với kiến thức, kỹ năng đã được học trong trường, nếu cháu dành thêm thời gian để ôn luyện hoặc học thêm chắc chắn sẽ nâng cao kết quả thi. Quan trọng nhất là tinh thần học tập của cháu. Sự học thì không bao giờ muộn. Nếu quyết tâm thì hãy bắt đầu nỗ lực ôn luyện một số môn trọng tâm thi ĐH ngay từ bây giờ. Đồng thời, cũng nên tự đánh giá năng lực của mình, tham vấn thầy cô để chọn ngành học, khối thi và trường phù hợp, để khả năng trúng tuyển được cao.

Với cháu đang học lớp 6, nên tạo điều kiện cho học đều các môn học theo chương trình. Chú trọng đến các môn Toán, Văn, ngoại ngữ trong các kỳ thi chuyển cấp và tốt nghiệp. Các môn tự nhiên, xã hội có thể phụ thuộc năng khiếu của cháu. Tạo điều kiện cho cháu học thêm ngoại ngữ lúc còn nhỏ, sẽ  có nhiều thuận lợi hơn cho sau này.

Đừng quá buộc chặt ngành đào tạo với việc làm!

* Sắp thi ĐH rồi mà con tôi chưa biết chọn ngành nghề gì. Làm sao giúp cháu chọn được ngành cho phù hợp nhất nhằm tránh được tình trạng học ngành này nhưng phải làm ngành khác? 

TS Lê Thị Thanh Mai: Thông thường, những nghề mà các em yêu thích từ nhỏ, bây giờ vẫn còn yêu thích, thì khả năng phù hợp với bản thân sẽ rất cao. Nếu chưa biết chọn ngành nghề nào, PH và HS có thể cùng nhau lựa chọn theo phép loại trừ: chọn ra khoảng 10 ngành nghề mà con cảm thấy thích, sau đó loại trừ dần để có năm ngành nghề yêu thích hơn. Tiếp tục loại trừ trong số đó cho đến khi chỉ còn một hai ngành yêu thích nhất. Sau đó tìm hiểu xem những trường nào đào tạo các ngành nghề này, khả năng mình có thể thi đậu vào trường nào rồi tự quyết định. Bằng phương pháp này, hy vọng có thể tìm ra phương án tốt nhất, khả năng thành công trong chọn nghề và kết quả thi sẽ cao.

Trong một xã hội năng động và phát triển, ngành nghề ngày càng đa dạng và có tính liên ngành, thì không nên quá gắn chặt “việc học” với “việc làm”. Có những em học kỹ sư cơ khí nhưng ra trường làm việc ở một ngành gần với ngành đã học, làm tiếp thị sản phẩm cho một hãng ô tô chẳng hạn, với mức thu nhập cao,  cũng là bình thường.  

* Con tôi thích học ngành ngoại giao. Xin hỏi ngoài Học viện Quan hệ Quốc tế tại Hà Nội thì ở phía Nam có trường nào đào tạo ngành này? Liệu có dễ xin việc làm?

TS Phạm Tấn Hạ - Trưởng phòng Đào tạo Trường ĐH KHXH & NV: Đây là một ngành mà các bạn trẻ rất quan tâm. Tại TP.HCM có hai trường có đào tạo ngành này là ĐH KHXH&NV (ngành Quan hệ Quốc tế) và ĐH Sư phạm (ngành Quốc tế học). Trường ĐH KHXH&NV đã có ba khóa SV ra trường, 100% SV tốt nghiệp có việc làm sau ba tháng tốt nghiệp. Ngành ngoại giao không chỉ làm việc cho các cơ quan công quyền mà có thể làm cho nhiều cơ quan, doanh nghiệp, tập đoàn kinh tế nhờ vào khả năng về ngoại ngữ, những kiến thức ngoại giao, đàm phán, thuyết phục…

Minh Nhật (Theo phunuonline.com.vn)